AĞCİYƏRİMİZ NECƏ İŞLƏYİR » Ən maraqlı oxucu portalı
Rss
Ana səhifə

Sorğu

Yeni saytımızı bəyəndiniz?
ƏLA! love
Super! lol
Orta belay
Normal
Belədə crying
Pis recourse

Online
Indi saytda olanlar:
Istifadeciler: 1
sermBolo

Axtaris robotlari: 1
Googlebot

Qonaqlar: 9
Indi saytda: 11

Saytda sonuncu olanlar:
Son 20 Istifadeci:
Abigailtul Anthonyavag
aplecxhm24 carpinteyroaca
carpinteyrobbw carpinteyrohpd
carpinteyrowyr dopcaxal12
gjzsskod lbrvuotbi
michaeloqy oglsixrg30
outletsvuy outletsxjs
Phillipbype pragCrorout46
ruzuiizj99 Stevenwral
syyhhgie65 zznpxjni10

Reklam


Təqvim
«    Avqust 2014    »
BeÇaÇCaCŞB
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
Ən yaxşı şərhçilər
ThomasZep
       Yoxdur
Şərhlər: 1
 
ThomasLib
       Yoxdur
Şərhlər: 1
 
ohfywoyu
       Yoxdur
Şərhlər: 1
 
HerbertGoky
       Yoxdur
Şərhlər: 1
 
jufdodeg
       Yoxdur
Şərhlər: 1
 
gzipxppv
       Yoxdur
Şərhlər: 1
 
pacdffgsvdrbmf
       Yoxdur
Şərhlər: 1
 
cpqzsisv
       Yoxdur
Şərhlər: 1
 
pasyaerfpd
       Yoxdur
Şərhlər: 1
 
uhvsonmd
       Yoxdur
Şərhlər: 1
 

  • Müəllif: admin
  • |
  • Şərh sayı: 6
  • |
  • Baxış sayı: 2992



Qan dovrani sistemi urek ve qan damarlarindan ibaretdir. urek – yishilaraq qani arteriya ve venalara qovan orqandir. Arteriyalar –urekden aldiqlari qani orqan ve toxumalara dashiyan damarlardir.



Arteriyalar daxilinde olan qan yungul, al qirmizi rengde olur. Bu qan terkibinde orqan ve toxumalar uçun vacib olan oksigen ve qida maddeleri ile zengin olur. Orqan ve toxumalarin heyat fealiyyeti neticesinde yaranan kimyevi parçalanma mehsullari ve karbon qazi ise venalarla ureye qaytarilir. Arterial qana nisbeten venoz qan daha ashir ve tund qirmizi rengde olur.

Qanin bir çox funksiyalari vardir:

- Qan ilk novbede orqan ve toxuma huceyrelerine oksigen ve qida maddeleri dashiyir;
- Diger terefden orqan ve toxuma huceyrelerinin heyat fealiyyeti neticesinde yaranan ve onlar uçun zererli hesab edilen kimyevi parçalanma mehsullari ve karbon qazi venoz qanla dashinir;
- Qan insan orqanizmi uçun zererli hesab edilen mikroorqanizmleri mehv edir;
- Laxtalanma xususiyyetine esasen, orqanizmi zedelenme ve olumden qoruyur (laxtalanan qan bedenin kesilmish hissesinde qanaxmani saxlayir);
- Qan, daxili sekresiya vezilerinde istehsal olunan murekkeb kimyevi birleshmeleri – hormonlari orqan ve toxumalara çatdirmaqla, elaqelendirici funksiyasini yerine yetirir.

Orqan ve toxumalar arasinda qanin daimi olaraq bolushdurulmesi prosesi bash verir. Muxtelif vaxtlarda oksigene ve qida maddelerine olan telebatina gore, bir sira orqanlara qan nisbeten çox, digerlerine ise az miqdarda olmaqla çatdirilir.

urek – daxilinde boshluq olan ezeleli toxuma olub, çekisi 300 qramdan bir qeder artiq (qadinlarda onun çekisi kishilere nisbeten az olur), olçusu ise yumruqdan bir az boyuk olur. urek birleshdirici toxumadan ibaret olan urek etrafi kisenin daxilinde yerleshir. Bu kisenin daxili sethindeki huceyreler onu nemlendiren ve ureyin yishilmasi zamani surtunmeni azaldan maye ifraz edir. urek anatomik qurlushuna gore sash (yarisi) ve sol (yarisi) hisselere ayrlmishdir. Bu tereflerin her biri ise yuxari (qulaqciq) ve ashashi (medecik) hisseden ibaretdir. Belelikle, urek bir orqan kimi 4 kameradan ibaretdir: sol qulaqciq ve sol medecik + sash qulaqciq ve sash medecik.

urek kameralarinin yishilmasi eyni vaxtda bash vermir. Bele ki, evvelce qulaqciqlar yishilaraq qani medeciklere qovur. Daha sonra ise medecikler yishilaraq qani damarlara qovurlar. ureyin her iki yarisinda qulaqciqla medecik arasinda olan deliklerde qapaqlar ("klapanlar”) vardir. Qulaqciqlarin yishilmasi zamani bu qapaqlar açilaraq qani serbest shekilde medeciklere buraxirlar. Medecikler yishildiqda ise klapanlar qapanaraq qanin qulaqciqlara qayitmasina imkan vermirler.

 

 


ureyin yegane vezifesi – qani orqanizm boyunca hereket etdirmekdir. Bu hereket iki - boyuk ve kiçik qan dovrani vasitesi ile heyata keçirilir. Boyuk qan dovrani – aortal sistem vasitesi ile kimyevi qida mehsullarinin ve oksigenin orqan ve toxumalara dashinmasini ve venoz sistem vasitesi ile ise karbon qazi ve orqanizmin kimyevi parçalanma mehsullarini ozunde toplayan qanin geriye (ureye) dashinmasini temin edir. Kiçik qan dovrani – qanin ash ciyerlere ve oradan ise geriye ureye dashinmasini temin edir. Ash ciyerlere çatdirilan venoz qan, orada terkibinde olan karbon qazindan azad edilerek oksigenle zenginleshdirilerek arterial qana çevrilir ve ureye qaytarilir. Boyuk qan dovrani ile qanin bir defe dovr etmesi 20-30 saniye, kiçik qan dovrani ile ise 4-5 saniye erzinde bash verir.



Diger orqanlar kimi ureyin ozune de oksigen ve qida mehsullari teleb olunur. Bu iki koronar arteriya vasitesi ile heyata keçirilir. Bu arteriyalar, aortal qapashin bilavasite uzerinde yerleshen en iri damar olan aortanin bashlanshic hissesinden ayrilir.



Melum oldushu kimi, istirahet etmeden daimi olaraq aktiv fealiyyetde olan ureyin normal ishlemesini temin etmek uçun koronar arteriyalarin yaxshi veziyyetde olmasi teleb olunur. Sakitlik halinda sashlam adamin ureyi, ritmik shekilde olmaqla, deqiqede orta hesabla 70-75 defe yishilir (nebzin tezliyi). 1 gun erzinde 100 000 (!) defeyedek yishilan urek, texminen 10 ton (!) qani hereket etdirir.

 

 

Dunyada ele bir muherrik ve yaxud ele bir sistem yoxdu dayanmadan 70 il,100 il ishlesin.uREK iSE DAYANMADAN iNSAN NE QEDER YASAYIRSA BiR O QEDER DE iSLEYiR 


urek fealiyyetinin gostericilerinden biri de qanin arteriyalara etdiyi tezyiq olan arterial tezyiqdir. Arterial tezyiqin olçulmesi zamani olçu vahidi kimi 1 mm cive sutununun tezyiqine beraber olan gostericiden istifade olunur. Sakitlik halinda insanin normal arterial tezyiq gostericileri - ureyin yishilmasi aninda 120 mm.c.sut. ve ureyin boshalmasi aninda ise 70 mm.c.sut. qebul edilir. Emosional stresler, fiziki gerginlikler ve s. arterial tezyiqin muveqqeti olaraq qalxmasina sebeb olur. Arterial tezyiqin davamli olaraq artmasi hipertenziya, azalmasi ise hipotenziya adlanir.

Bildiyimiz kimi, ureyin esas ishi – ozunun ritmik shekide yishilmasi ile qani orqanizm boyunca hereket etdirmekdir. ureyin ozunde yaranan impulslarin tesiri neticesinde urek ezelesinin yishilmasi temin edilir. Elektrik impulslar ureyin sash qulaqcishi nahiyyesinde yerleshen sinus duyunu terefinden yaradilaraq onun oturucu (keçirici) sistemi ile urek boyunca yayilir. Bu yolla, urek fealiyyetinin, merkezi sinir sisteminden asili olmayaraq, nisbi olaraq musteqil shekilde ishlemesi temin edilir. Bes neye gore nisbi? Mesele ondadir ki, urek fealiyyetine (nebzin tezleshmesi, azalmasi, urek fealiyyetinin zeiflemesi ve ya artmasi) bir sira xarici ve daxili faktorlar da tesir edir. Bele ki, boyrekustu vezinin hormonu olan adrenalin, kalsium duzlari ve bezi diger maddeler urek fealiyyetinin artmasina, kalium duzlari ve bezi diger bioloji aktiv maddeler ise, eksine olaraq, onun fealiyyetinin zeiflemesine sebeb olur. Adrenalin, stres, qorxu ve s. hallarda, merkezi sinir sisteminin "emri ile” hazirlanir. Belelikle, gorunduyu kimi, merkezi sinir sistemi de urek fealiyyetine tesir edir.

 

 


urek uçun xeyirli ve ziyanli olan qidalar




Muasir insanlar ekser hallarda "fast-fudlarin”, kafe ve restoranlarin xidmetlerinden istifade ederek, getdikce daha az hallarda ev yemekleri yeyirler.Qeyd etmek lazimdir ki, "restoran” yemekleri heç de gundelik qida qebulu uçun nezerde tutulmamishdir. Ev yemeklerine nisbeten, onlarin terkibinde yashlar daha çox olur. Piylenmenin esas sebeblerinden biri de budur!

Yashlardan bashqa, ev yemeklerine nisbeten, bele yemeklere daha çox duz da elave edirler. Xorek duzunun (natrium xlor) artiq derecede qebul edilmesi ise arterial tezyiqin artmasina sebeb olur. Mesele bundadir ki, xorek duzu orqanizmde elave maye saxlamaq xususiyyetine malikdir. Bu ise urek ve damar sisteminin daha artiq yuklenmesine sebeb olur. Belelikle, ilk novbede ev yemeklerinden istifade edilmesi daha yaxshidir.

ikncisi ise, yemeklere duzu mutleq az vurulmali ve stolun ustune ise duz qoyulmamalidir. Duzlu delikateslere, konservleshdirilmish terevezlere ve s. bu kimi mehsullara geldikde ise, onlari stolun uzerine yalniz bayram gunlerinde qoymaq olar. Eger proses çox derin deyilse, duzun mehtudlashdirilmasi, derman qebul edilmeden de arterial tezyiqin normallashmasina sebeb ola biler. Hipertonikler uçun yemek rasionunda duzun mehtudlashdirilmasi – mualice usullarindan biri hesab olunur.

Belelikle, xorek duzu barede her shey aydindir. Bes, yashlarin qebulu nece olmalidir? Yashlarin mueyyen miqdarda qebul edilmesi orqanizm uçun vacib hesab edilir. Xolesterin, triqliseridler ve fosfolipidler insan orqanizminde olan yashlardan hazirlanir. Huceyrelerin divarinin terkibine daxil olan bu maddeler, hemçinin cinsi hormonlarin hazirlanmasi ve s. proseslerde de vacib rol oynayirlar. Qida rasionunda yashlarin artiq olmasi qanda xolesterin ve triqliseridlerin miqdarinin artmasina sebeb olur ki, bu da aterosklerozun (piy qaliqlarinin yishilmasi neticesinde damar divarinin qalinlashmasi), hipertoniya xesteliyinin ve piylenmenin inkishaf etmesine sebeb olur. Aterosklerozun en qorxulu fesadlari ise miokardin infarkti, insultdur.

Qanda xolesterinin ve triqliseridlerin konsentrasiyasinin artmasina sebeb olan ve insan orqanizmi uçun "zererli hesab edilen yashlara” ve qidalara, esasen, heyvan mensheli yashlar – yashli et, xususen de qirmizi etler (mal eti, qoyun ve donuz etleri), yumurta, yashli sud mehsullari, kuru, heyvanlarin beyini ve daxili orqanlari aid edilir.

Xeyirli yashlara bitki yashlari, baliq (qizilbaliq, tunes, skumbriya, sardina), toyuq, deniz mehsullari, qoz, yarmalar ve s. aiddir. Dietoloqlarin mesleheti çox sadedir – qida rasionunuzda "qirmizi” eti, yashli sud mehsullarini azaldin, onlarin evezine ise xeyirli yashlara ustunluk verin.

Qizardilmish mehsullara yox, suda ve ya bushda bishirilmish yashsiz et novlerine ustunluk verin. Eger qizardilmish mehsullar olmadan keçine bilmirsinizse, qizardilma uçun az miqdarda bitki yashindan (yaxshi olar ki, zeytun yashindan) istifade edin. Bu meqsedle kere yashindan ve piyden istifade etmeyin!

Yashli xemirden hazirlanan mehsullardan, peçenyeden, kartof çipslerinden çox istifade etmeyin.

"Tropik” yashlarda (kokos, palma, palma çeyirdeyi) hazirlanan mehsullarin qebulunu mehtudlashdirin.

Bildiyiniz kimi xorek duzu (natrium xlor) arterial tezyiqin qalxmasina sebeb olur. Kalium ve maqnezium ise urek uçun xeyirli elementlerdir. Bele ki, kalium urek huceyrelerinin fealiyyetini yaxshilashdirir, bedende olan artiq suyun xaric edilmesine komek edir, damarlari genishlendirir. Bunun neticesinde ise arterial tezyiq ashashi enir. Maqnezim da damarlari genishlendirir, sinir sistemini sakitleshdirir, qanda xolesterinin miqdarinin azalmasina komek edir.

Ona gore de bu elementlerle zengin olan qidalari (erik qurusu, ispanaq, qarabashaq, bushda ve yulaf siyiqlari, kartof, goyerti, qoz, uzum, qara gavali, qara qarashat, kakao) daha tez-tez hallarda yemeye çalishin. Bundan bashqa hekim teyinatina uyshun olaraq terkibinde kalium ve maqnezium olan derman preparatlari da qebul etmek olar.

Meyvelerde, terevezlerde, yarmalarin terkibinde olan selluloz urek uçun çox xeyirli hesab olunur. O, qanda xolesterinin miqdarinin azalmasina sebeb olur. S vitamini qan damarlarinin divarinin mohkemlenmesine komek edir.

Buna gore de daha tez-tez hallarda portashal, limon, kelem, shirin biber, qara qarashat, itburnu demlemesi qebul edin.

umumiyyetle desek, eger sashlam ureye sahib olmaq isteyirsinizse, mumkun qeder çox miqdarda meyve ve terevezler, goyertiler, muxtelif yarmalardan hazirlanan siyiqlar, yashsiz sud mehsullari, baliq ve deniz mehsullari qebul edin.

Tund çay ve qehve çox qebul etmek olmaz – artiq derecede qebul edildikleri halda, onlar ureye ziyan vurmush olurlar.

Meslehet gorulen mehsullar ve yemekler

Yarmalardan hazirlan yemekler:

Çorek ve çorek-bulka mehsullari –duzu az olan ve ya duzu olmayan, dunenden qalan kepekli bushda çoreyi, yashi ve shirinliyi az olan peçenye, ash çorekden hazirlanan suxari.

Muxtlif siyiqlar (yulaf, qarabashaq ve s.), makaron mehsullari.

Birinci yemekler: yarmalardan, terevezlerden, sudden hazirlanan suplar.

Et ve baliq yemekleri: yashli olmayan dana eti, derisi çixarilmish hind qushu ve toyuq eti, yashsiz baliqlar.

Meyve ve terevezlerden hazirlanan muxtelif nov yemekler.

Sud mehsullari: yashsizlashdirilmish sud, kefir, kesmik.

Yumurtadan hazirlanan yemekler: qidaya elave etmek uçun yumurtanin ozu (heftede 3 deneden artiq olmamaqla), yumurtanin ashindan hazirlanan yemekler.

Sirin yemekler (gun erzinde 100 qramdan artiq olmamaqla - sheker hesabi ile): bal, sheker, kompotlar, kiseller, quru biskvit, murebbe, marmelad, zefir.

içkiler: tund olmayan çay, qehve, meyve shireleri, shirin olmayan kompotlar, kiseller.

 

 

ureyin sashlamlishi ve ziyanli verdishler 


 

Spirtli içkiler urek ezelesini zedeleyir. Bunun da neticesinde urek ezelesi zeiflediyi uçun urek çatmazlishi inkishaf edir.

Siqaret çekilmesi urek-damar sistemine daha çox ziyan vurur. Her defe siqaret çekenden sonra, damarlarin keskin shekilde qisamuddetli daralmasi bash verir. Buna gore de sistematik olaraq siqaret çekenlerde damarlar demek olar ki, her zaman daralmish olur ki, bu da qani damarlarda dovr etmek uçun ureyin daha çox ishlemesini teleb edir. Daha gergin rejimde ishlemeye mecbur oldushu uçun, urek daha tez qocalaraq oz funksiyasini tam shekilde yerine yetire bilmir.

Mehz bina gore aktiv shekilde siqaret çekenlerde praktik olaraq butun urek-damar xestelikleri, siqaret çekmeyenlere nisbeten xeyli derecede çox yayilmishdir. Buna gore de sashlam ureye sahib olmaq isteyirsinizse, siqaret çekmeyin ve ya heç olmasa çekdiyiniz siqaretlerin sayini mumkun qeder azaldin. Buna iradeniz çatmirsa, siqarete qarshi nifret yaradan preparatlardan istifade edin.

 

 


urek de "istirahet” etmelidir!



Kifayet qeder yuxu insanin sashlamlishi uçun çox vacibdir. Uzanmish veziyyetde istirahet etmek, urek-damar sisteminin uzerine dushen gerginliyi çixararaq, onun ishini normallashdirir. Uzanaraq istirahet etmeyi heç ne ile evez etmek olmaz. "Uzanmish veziyyetde”, ve ya ayaqlari yuxari qaldirmaqla oturaq veziyyetde, vaxtashiri olaraq istirahet edilmesi (xususen de ayaq uste ishleyenler uçun), arterial hipertoniyanin inkishaf etmesinin, ashashi etraflarda qan dovraninin pozulmasinin profilaktikasi uçun vacib hesab edilir.

umumiyyetle, qan dovraninin normal fealiyyeti uçun vaxtashiri olaraq bedenin veziyyetini deyishmek lazimdir. Meselen, ish vaxti siz uzun muddet oturmali olursunuzsa, her defe imkan olduqca, mueyyen vaxt keçdikden sonra ayasha qalxaraq otaqda bir qeder gezmek, oturduqda ise ayaqlarinizin veziyyetini tez-tez deyishdirmek, onlari bukub-açmaq, hereket etdirmek lazimdir. Amerikanlarin, bizim eqidemize gore edebsiz hesab edilen – oturarken ayaqlari stolun uzerine qoymaq adetleri, hekimler terefinden qan dovrani pozulmasinin gozel profilaktikasi hesab edilir. Ona gore imkan olan kimi bir az da olsa "amerkansayashi” oturmasha çalishin.

Eger siz psixoloji gerginlik (stres) keçirmisinizse, 15-20 deqiqe erzinde mutleq ayaqlariniz yuxarida olmaqla oturmasha ve ya daha yaxshi olar ki, uzanmasha çalishin. Psixoloji gergiliiye meruz qalan zaman ayaq uste olmaq, urek-damar sistemine olan gerginliyi keskin shekilde artirir.

Gun erzinde normal yuxu 8-10 saat teshkil etmelidir, hem de imkan olarsa gun erzinde de istirahet etmek yaxshi olar. Çarpayida yatarken ayaq teref bir qeder hundur (7-10 sm-dek) olmalidir. Bu daha tez yuxulamasha ve derin yuxuya getmeye komek edir, hemçinin urek-damar sisteminin normal veziyyetinin berpa edilmesini temin edir. Seherler yataqdan qalxarken bedenin ufuqi veziyyetden shaqulu veziyyete keçmesi – qan dovrani uçun ciddi sinaqdir. Buna gore, saatin zengi vuran kimi, tez bir zamanda yataqdan siçramaq adetinden imtina etmek lazimdir. Yataqdan telesmeden, tedricen qalxmaq lazimdir.

Yuxudan qalxan kimi fiziki gerginlikle meshshul olmayin. Seherler acqarina 1 stakan soyumush çay, itburnu shiresi ve s. içmek lazimdir. Gece erzinde urek-damar sisteminde olan mayenin hecmi azaldishi uçun onun yerini doldurmaq teleb olunur ki, bu da qan dovranini yaxshilashmasina sebeb olur. Gun erzinde imkan olduqca, uzanmish veziyyetde istirahet etmekden imtina etmeyin.

Ashir ve uzun ish gununden sonra yorshunluga fikir vermeden tez bir zamanda idman zalina, ve ya qaçisha getmeye telesmeyin. Yaxshi olar ki, bedenin yorshunlushuna guzeshte gederek bir qeder istirahet edesiniz.               

 

 

 

oxucu.az

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


  • müəllif: Vicki
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 1
This shows real extsrpiee. Thanks for the answer.

  • müəllif: Eden
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 2
That's really <a href="http://taeyearjq.com">shedrw!</a> Good to see the logic set out so well.

  • müəllif: Nasima
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 3
Wonderful exatlnapion of facts available here. http://buhnvhtjtl.com amtcbzi [link=http://jmrsjxngj.com]jmrsjxngj[/link]


Şərh yazmaq

Adınız:* E-Mail:*
Təhlükəsizlik şifrəsi: *