QARAQOYUNLU DÖVLƏTİ » Ən maraqlı oxucu portalı
Rss
Ana səhifə

Sorğu

Yeni saytımızı bəyəndiniz?
ƏLA! love
Super! lol
Orta belay
Normal
Belədə crying
Pis recourse

Online
Indi saytda olanlar:
Istifadeciler: 1
acrooobat

Axtaris robotlari: 1
Googlebot

Qonaqlar: 19
Indi saytda: 21

Saytda sonuncu olanlar:
Son 20 Istifadeci:
AnnaKotova aquabyKayame
BwqsxIqs edwtvbsy50
enlnnsksyd fqaxekhl89
Herbillit hycebljt26
idfnnxvnpj lwcwfozw38
madelinetaylor MathewSr
ningorda ocukzqnk27
riwlsomj32 SnoopDsa
ThomasSr vfazxvog03
vxkksrcr47 xqnjektv46

Reklam


Təqvim
«    Sentyabr 2014    »
BeÇaÇCaCŞB
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
 
Ən yaxşı şərhçilər
acrooobat
       134526441
Şərhlər: 70
 
anazagarre
       Yoxdur
Şərhlər: 35
 
mnorezita
       Yoxdur
Şərhlər: 6
 
Herbillit
       235776182
Şərhlər: 4
 
tiffanysalesaa
       Yoxdur
Şərhlər: 4
 
Ethippivigh
       Yoxdur
Şərhlər: 3
 
RobertSt
       132882683
Şərhlər: 3
 
WalterJam
       Yoxdur
Şərhlər: 3
 
Michaelaled
       Yoxdur
Şərhlər: 3
 
LutherNous
       Yoxdur
Şərhlər: 2
 

  • Müəllif: admin
  • |
  • Şərh sayı: 3
  • |
  • Baxış sayı: 2893

Qara Yusif



Tevelludu: 1355-ci il
Vefati: 17 noyabr 1420-ci il

Qara Yusif – Qaraqoyunlu tayfa birliyine bashçiliq eden Qara Mehemmedin oshlu. Azerbaycan Qaraqoyunlu dovletinin yaradicisi

 

Heyati

Qaraqoyunlu Qara Yusif 1406-ci ilde Naxçivan ve 1408-ci ilde ise Serdrud doyushlerinde Teymuri Ebu Bekri meshlub ederek Teymurlularin Azerbaycandaki ashalishina son qoydu. 1410-cu ilde Qara Yusif Tebriz yaxinlishinda keçmish muttefiqi Sultan Ehmedi meshlub ederek Celairi dovletine son qoydu ve merkezi Tebriz sheheri olan Azerbaycan Qaraqoyunlu dovletini yaratdi. Bu dovletin terkibine Qarabash, Cenubi Azerbaycan, Serqi Anadolunun bir hissesi, Ereb iraqi ve Ecem iraqi daxil oldu..

Qara Yusif doyushde

Qarabashin Qaramanli tayfalari Qaraqoyunlu tayfa ittifaqina daxil olaraq bu dovletin siyasi tarixinde ehemiyyetli rol oynadilar. 1412-ci ilin dekabrinda Qara Yusifin Sirvanshah I ibrahim, Seki hakimi Seydi Ehmed ve gurcu çari Konstantinin birleshmish quvvelerine qarshi doyushde Yar Ehmedin rehberliyi altinda "Qaraman esgerleri" yaxindan ishtirak etmishdi. Kur çayinin sahilinde bash veren bu doyushde Qara Yusif Qarabash destelerinin yardimi ile qelebe qazandi..

1420-ci ilde Qara Yusifin olumu Teymuri Sultan Sahruxun Azerbaycani ishshal etmesine sherait yaratdi. Aran Qarabashinda qishlayan Sultan Sahruxun huzuruna gelmish qonshu hakimler arasinda Qarabash hakimi Yar Ehmed Qaramanla yanashi qardashi Sirzad da olmushdu. 1421-ci ilin aprelinde Sultan Sahruxun Qarabashi terk etmesi ile teymurilere qarshi Gence ve Berdede Yar Ehmed Qaramanlinin usyani bashladi. Teymuri tarixçisi Fesih Xevafi yazir ki, bu zaman Qarakopektepede (hazirda Fuzuli sheherinin shimal-sherqinde yerleshir) olan Sultan Sahrux oshlu Baysunqur Bahaduru Yar Ehmede qarshi gonderdi 

Qara Yusif Emir Teymurun oshlu Sahruxa qarshi yurushlerde Guney Azerbaycanda Uçan sheheri yaxinlishinda vefat edib.

 

 

 Qaraqoyunlu dovleti - Sirvan istisna olmaqla butun Azerbaycan, indiki Ermenistan erazisi, Gurcustanin bir hissesi, Qerbi iran ve iraqi ehate eden dovlet. Qaraqoyunlular Oshuz turk-esilli tayfa ittifaqidir. Bayraqlarinda tesvir olunan qoyunun rengine gore Qaraqoyunlu (1410-1468) adlanirdi.



Qaraqoyunlu dovletinin yaranmasi

24 may 1388 - Qara Mehemmedin bashçiliq etdiyi Qaraqoyunlu tayfasinin qoshunlari Teymurun muttefiqi olan Celairi emirlerinin muqavimetini qiraraq Tebrize daxil olublar. Bu, Qaraqoyunlu quvvelerinin Teymurun hokmranlishina qarshi ilk ushurlu doyushu idi. 1408-ci ilde Teymuriler Azerbaycandan qovuldu, 1410-cu ilde ise Qaraqoyunlu dovletinin yarandishi elan edildi.

Taninmish Qaraqoyunlu hokmdarlari Qara Mehemmed (1380-1389), Qara Yusif (1390 – 1420), Qara Isgender (1420 – 1435), Cahan Sah (1435 – 1467) olmushdur.

Qaraqoyunlu sulalesinin banisi Baharli tayfasindan olan Bayram Xoca olmushdur. Qaraqoyunlu tayfa ittifaqi hakimiyyetinin esasi 1380 - 1389-cu illerde Qara Mehemmed terefinden qoyulmushdur. 1387-ci ilin yazinda, Çapaqcur doyushunde Qara Mehemmed Emir Teymurun herbi quvvelerini meshlub etdi. Lakin onun olumunden sonra Emir Teymurun ordulari Qaraqoyunlu birliyinin merkezi olan Van sheherini tutdular.

Qara Yusif dovru

Qaraqoyunlu dovletinin banisi ise Qara Yusif olmushdur. Teymuriler ve Celairilerle gergin mubarizede Qara Yusif Azerbaycandan bashqa Ermenistan, Serqi Gurcustan, Ereb ve fars iraqini ve hemçinin diger kiçik malikanelerin erazilerini oz serhedleri daxilinde birleshdiren neheng bir dovlet yaratmasha nail olub. Tayfa ittifaqi kimi fealiyyet gosteren qaraqoyunlular Teymurun hakimiyyetinde olan Tebrizi ele keçirtmeye çalishirdilar. 1394-cu ilin yayinda Teymurun ordusu Bashdad yaxinlarinda qaraqoyunlu ve celayirli birleshmish qoshunlarini meshlub edir. Bu meshlubiyyetden sonra çaresiz qalan Qara Yusif (1389-1420) celairli Sultan Ehmedle birlikde Osmanli Sultani ildirim Beyazid in (1389-1402) himayesine girir.Teymur bu iki lideri geri teleb etse de, ildirim Beyazid bundan qeti suretde boyun qaçirir. Qara Yusif veziyyeti daha da gerginleshdirmek istemediyi uçun Osmanli dovletini terk ederek, oz adamlarini etrafinda toplayir ve Teymur eleyhine ittifaq yaratmaq meqsedile Sultan Ehmed Celairile birlikde Misire getdi. Misir memluk sultani Berkuk onlari yaxshi qarshilasa da onun varisi Ferec Emir Teymurun emri ile Qara Yusifle Sultan Ehmed Celairini hebs etmishdi. Emir Teymurun olumunden sonra Qara Yusifle Sultan Ehmed Celairi Azerbaycana qayitdilar. Tebrizde mohkemlenen Sultan Ehmed ilk novbede Emir Teymura qarshi mubarizede qetiyyetle muqavimet gostermish Elince qalasinin berpa edilmesi ve vergileri azaltmaq haqqinda ferman verdi.

Teymurun Azerbaycana hakim teyin etdiyi Miranshahin oshlu Ebubekr Tebrize yaxinlashanda sheher ehalisi Sultan Ehmed Celairiye komeklik gostermedi. Sultan Ehmed Bashdada qaçdi. Tebrizlilerin komeyine yetishen Qara Yusif 1406-ci ilin payizinda Senbi Qazan yaxinlishinda Ebubekrle tekbetek doyushde onu yendi ve Teymuri ordularini darmadashin etdi. 1408-ci ilde Tebriz yaxinlishinda, Aciçay (Serdrud) sahilinde oshlu Ebubekrin qisasini almasha gelen Miranshahin ordusu da Qara Yusif terefinden 1408-ci ilde darmadashin edildi ve Miranshah olduruldu. Teymurilerin Azerbaycanda hakimiyyetine son qoyuldu.

Keçmish muttefiqi Qara Yusifin nufuzunun artmasindan qorxuya dushen Sultan Ehmed Celairi Sirvanshah ibrahimle ittifaqa girdi. Sirvanshah ibrahim Sultan Ehmede oshlu Keyumersin bashçiliq etdiyi herbi deste gonderdi. Lakin onlarin birleshmesine imkan vermeyen Qara Yusif Keyumersin bashçiliq etdiyi ordunu darmadashin etdi, onun ozunu ise esir aldi. Keyumersin cavanlishina qiymayan Qara Yusif onu azadlisha buraxsa da, doshma atasi Keyumersini guya Qara Yusifle ishbirliyinde suçlayaraq edam etdirdi. Qara Yusif 1410-cu ilde II Senbi-Qazan doyushunde Sultan Ehmedi meshlubiyyete ushratdi. 1410-cu ilde paytaxti Tebriz sheheri olan, Sirvanshahlar dovleti istisna olmaqla butun Azerbaycan torpaqlarini, indiki Turkiye Cumhuriyyetinin sherq eyaletlerini, indiki Gurcustanin sherqini (Borçalini), indiki Ermenistani, Qerbi iran ve iraqi ehate eden Azerbaycan - Qaraqoyunlu dovleti yarandi. Dovletin paytaxti Tebriz sheheri seçilir.Ali idareçilik Qara Yusifde olsa da, tengelerde (pullarda) oshlu Pirbudashin adi gosterilirdi.

Sirvanshah I ibrahimin oshlu Keyumersi qoshunla Sultan Ehmed Celairiye yardima gondermesi onunla Qara Yusif arasinda dushmençiliye getirib çixarmishdi. I ibrahim Seki hakimi Seyid Ehmed ve Kaxetiya çari II Konstantinle birlikde Qara Yusife qarshi koalisiya yaratdi. 1412-ci ilin payizinda Sirvanshah ve onun muttefiqlerinin birleshmish quvveleri ile Qara Yusifin qoshunu arasinda Kur çayi sahilinde bir ay davam etmish doyush oldu. I ibrahim, Seyid Ehmed ve II Konstantin meshlub olaraq esir dushduler. Sirvanshah ibrahimi taxtda oz yaninda oturdan Qara Yusif onu 1200 iraq tumeni bac odetdirdikden sonra esirlikden azad etdi. Lakin ibrahim Qara Yusifden vassal asililishini qebul etmek muqabilinde Sirvani idare etmek huququ da aldi. Lakin ona qoshularaq Qara Yusife qarshi çixmish muttefiqlerinin aqibeti daha acinacaqli oldu. Seyid Ehmed ve 300 gurcu aznauru ile birlikde II Konstantin edam edildiler. Hele 1407-ci ilde gurcu destelerini oz erazilerinden qovmush Borçali turkleri 1416-ci ilde Qara Yusifin hakimiyyetini tanidilar. Borçalida mohkemlenen Qara Yusif uç qalani (gurcuce Samtsxe) da tutdu.

Cahanshah dovru

1420-ci ilde Qara Yusifin olumunden sonra dovletin daxilinde çekishmeler bashlanir ve olke parçalanma tehlukesi ile uzleshir. Teymurun oshlanlari Sahrux ve Baysunqur bundan istifade ederek bir neçe defe Azerbaycan uzerine hucuma keçirler. Qara Yusifin oshlanlarindan iskender Azerbaycanda hakimiyyeti ele keçirerek, Sirvana hucum ederken shirvanshah 1 Xelilullahin komeyine Sahrux gelir. Cahanshah da qardashina qarshi çixish edir. iskender birleshmish qoshunlarin tezyiqine davam getirmeyerek, Sirvandan bash goturub qaçir. 1435-ci ilde iskenderin meshlubiyyetinden sonra Sahrux Azerbaycan hakimliyini Cahanshaha tapshirir. iskender novbeti defe oz hakimiyyetini berqerar etmek meqsedile Tebrizi tutmaq isteyir, ancaq Cahanshahla Sirvan emirlerinin birleshmish qoshunlari onun ordusunu darmadashin edirler. O, Naxçivan yaxinlishindaki Elince qalasina qaçir ve burada oz yaxin adamlarinin sui-qesdile oldurulur ve belelikle Cahanshah Azerbaycanin musteqil hokmdari olur.

Gorkemli dovlet xadimi, shair, hurufi felsefesinin taninmish numayendesi Muzeffereddin Cahanshah heqiqi 1397-ci ilde Xoy sheherinin yaxinlishinda yerleshen kiçik bir kendde doshulmushdur. Cahanshah Azerbaycan Qaraqoyunlu dovletinin banisi Qara Yusifin uçuncu oshlu idi. 1440-41 -ci ilde o, Gurcustan uzerine ushurlu bir yurush edir, bir neçe ilden sonra ise ereb iraqina hucum çekerek, Bashdadi alir. Bundan sonra kiçik yashli oshlu Mehemmed Mirzeni iraq hakimi teyin edir. Mosul sheherini ise qardashi iskenderin oshlanlari Elvende, Rusteme, Terxana ve Mahmuda verir. Atasi ve qardashi iskenderden ferqli olaraq Teymurilerden Sahrux ve Osmanli sultani ile dostluq siyaseti yeritmekle Cahanshah neinki Qaraqoyunlular dovletinin evvelki serhedlerini berpa edir, hetta onun erazisini qonshu torpaqlar hesabina genishlendirir. Lakin butun bunlara baxmayaraq, Qaraqoyunlular dovleti Teymurilerden asili olaraq qalirdi. Qaraqoyunlular dovleti yalniz 1447-ci ilde Sahrux Xorasanda dunyasini deyishenden sonra tam musteqillik qazanir. Hakimiyyetsizlikden istifade eden Cahanshah Sultaniyye, Qezvin ve Hemedani Qaraqoyunlu torpashlarina qatir, ele hemin ilde Gurcustan uzerine yurush edir. Bu vaxt iskenderin oshlu, Mosul hakimi Elvend Mirze Cahanshaha qarshi usyan qaldirir ve etraf yerleri tutaraq ozunu musteqil elan edir. Bu barede xeber çatan kimi Cahanshah Tebrize qayidir ve oz qoshunlarini Elvend Mirzenin uzerine gonderir. Elvend meshlubiyyete ushrayir ve Ashqoyunlu hokmdari Cahangirin yanina qaçir. Bu ise Cahanshahi mecbur edir ki, oz qoshununu Cahangirin uzerine yoneltsin. Cahangirin qoshunlari ezilir ve onun torpaqlarinin bir hissesi Cahanshahin tabeçiliyine keçir.

Qaraqoyunlu dovletinin suqutu

Hemin vaxtlarda gun-gunden mohkemlenen ve gorkemli serkerde ve siyasi xadim Uzun Hesenin idare etdiyi Ashqoyunlu dovleti formalashirdi. Uzun Hesen tez-tez Cahanshahdan vassal asililishinda olan torpaqlara hucum çekirdi. Onun feallashdishini goren Cahanshah Osmanli sultaninin mesleheti ile qeti qerar verir. Qoshun toplayaraq, onu Ashqoyunlularin paytaxti Diyarbekire yoneldir. Lakin yaxin adamlarinin tekidi ile o, doyushe girmir ve qoshunu qishlamasha gonderir. Bundan istifade eden Uzun Hesen 1467-ci ilin yazinda Ermenistanin cenubundaki Mush duzenliyinde qefleten Cahanshahin qoshunlarina hucum çekir ve onu meshlub edir. Az sonra o, qoshunlarindan xebersiz halda (Senceq) Çubuqcur adlanan yerde eyanlari ile ziyafet keçiren Cahanshahin uzerine yeriyir ve iskender adli bir doyushçu Cahanshahi oldurur.

Bu hadise 1467-çi ilin 4 oktyabrinda bash verir. Cahan shahin cesedini Tebrize getirir ve onu ozunun tikdirdiyi "Goy mescid"de defn edirler. Qaraqoyunlu dovleti ozunun movcudlushunun 58-ci ilinde suqut edir.

  • Tarix: 10-05-2012, 20:06
  • Bölmə: Ölkəm

Əməyə hörmət olaraq verilən xəbərlərə fikirlərinizi bildirməyi unutmayın!

  • müəllif: humay
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 1
burdaki yazilarin yarisi sehv melumatdir

  • müəllif: Thomas
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 2
C est abominable !!Le mare9chal Juin diiast on ne convertira pas les musulmans si l on n est pas d abord en position de force . La le9gitimation de la force est quasi divine pour les musulmans.En effet, pour le musulman, le monde se divise en deux :- la maison des soumis e0 Dieu qui doit aller croissant- la maison de la guerre , le monde des insoumis e0 DieuQuand les musulmans ne sont pas les plus forts, ils demandent une treve qui peut durer des sie8cles.L islam dit mode9re9 se justifie pour les musulmans parce que la conquete du monde, ou au moins celle de certains pays comme la France, leur semble possible par une voie pacifique de manie8re aussi efficace que par la guerre.

  • müəllif: Isabelle
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 3
Ərim qaranlıq mətbəx mat ilə hee7 bir <a href="http://jzujox.com">prlbeom</a> idi, lakin oğlan o, bizim otağı şərq xale7a ilə səhv almaq idi. c7ox e7ox swirling xətləri və nfcmunələri edirəm ki, xale7a sevdim amma silindi. O necə bilmirdim kimi yalnız şeyi e7ox stresli qəbul edilib gəzmək xale7a o fikir kimi o şeyi gfccləndirməklə edilmişdir. Mən bu blog sevgi. Bir e7ox insanlar qarışıqlıq və stress sadə dəyişikliklər edilməsi ilə azaldıla bilər nə qədər yaşayış sahəsi nə qədər əhəmiyyətli olduğunu və. Şeref!


Şərh yazmaq

Adınız:* E-Mail:*
Təhlükəsizlik şifrəsi: *