XEYRƏDDİN BARBAROSSA » Ən maraqlı oxucu portalı
Rss
Ana səhifə

Sorğu

Yeni saytımızı bəyəndiniz?
ƏLA! love
Super! lol
Orta belay
Normal
Belədə crying
Pis recourse

Online
Indi saytda olanlar:
Istifadeciler: 1
hyxyokbsa

Axtaris robotlari: 1
MSN

Qonaqlar: 81
Indi saytda: 83

Saytda sonuncu olanlar:
Son 20 Istifadeci:
Adrianoolaf breetigDrag58
carpinteyropyr carpinteyrowsv
Eugenelew Hwdnsista
iskgolbcj Jannieon
jdbvdnidz kendryadw
korslha michaelsnga
nzjrmaojs pmldils
qwvpryzin RobertEt
tjjjlfqbs TonnyNili
vlermyt yvjabcypj

Reklam


Təqvim
«    Aprel 2014    »
BeÇaÇCaCŞB
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
 
Ən yaxşı şərhçilər
Thomasfunc
       Yoxdur
Şərhlər: 645
 
EladogHal
       Yoxdur
Şərhlər: 310
 
agronnom
       Yoxdur
Şərhlər: 212
 
Mokscouse
       Yoxdur
Şərhlər: 97
 
carpinteyrozfh
       Yoxdur
Şərhlər: 61
 
carpinteyrowzb
       Yoxdur
Şərhlər: 43
 
abrebuza
       Yoxdur
Şərhlər: 35
 
dypeAddires
       Yoxdur
Şərhlər: 31
 
AustinPl
       213122671
Şərhlər: 31
 
ThomasKt
       Yoxdur
Şərhlər: 26
 

  • Müəllif: admin
  • |
  • Şərh sayı: 0
  • |
  • Baxış sayı: 886

       
Xeyreddin Barbarossa
 (Barbaros Hayreddin Pasha ve ya Hizir Hayreddin Pasha; eyni zamanda pasha ve admiral rutbeleri alanadek Hizir Reis; (1478 - 4 iyul 1546) — Osmanli tarixinin en meshhur denizçilerinden biri ve admiral, Osmanli dovletinin pasha rutbesi almish ilk deniz komandani. Esl adi Yaquboshlu Xizir olsa da, Sultan Suleyman Qanuni ona dovlet ve islam qarshisindaki xidmetlerine gore "dinin xeyirlisi" menasini dashiyan Xeyr-ed-din adini vermishdi. Avropalilarin Xeyreddin pashanin boyuk qardashi, meshhur denizçi Oruc Reise qirmizi saqqalina gore verdikleri ve italyan dilinden "qirmizi saqqal" kimi tercume olunan Barbarossa leqebi onun vefatindan sonra Xeyreddin pashaya da aid edildi. Bu sebebden qerb tarixçileri onlari ayirmaq uçun muvafiq olaraq I ve II Barbarossa pasha adlandirirlar. 1512-ci ilde onlar Tunis sultani Mehemmedle anlasharaq Tunisdeki Xalkul-Vaad (La Qaletta) limanini istifade etmeye bashladilar.

Xizir ve Oruc qardashlari 1516-ci ilde ele keçirdikleri yuklu bir gemini hediyye olaraq Piri Reis himayesinde Osmanli padshahi Yavuz Sultan Selime gonderdiler. Cavab olaraq Yavuz Sultan Selim de onlara verdiyi desteyin ifadesi kimi hediyyeler yolladi. Oruc Reis ve Xizir Reisin boyuk qardashlari olan ishaqin da onlara qatilmasindan sonra 1516-1517-ci illerde ispanlara qarshi muharibelerde ishtirak etdiler ve Tenes, Tlemsen ve Oran sheherlerini ele keçirerek Elcezairi tutdular. Oruc Reis Elcezair hokmdari elan edildi. ispanlar 1518-ci ilde Elcezairi geri almaq uçun ereblerle birlesherek hucuma keçdiler. Bu savashda ishaq Reis ve Oruc Reis olduruldu. Ele hemin il Xizir Reis Yavuz Sultan Selimin adina pul buraxdirib xutbe oxutduraraq ona bashlilishini bildirdi. Yavuz Sultan Selim de Xizir Reisi Elcezair Beylerbeyliyine teyin ederek onu himayesi altina aldi.

1519-cu ilde o, ispaniya donanmasini meshlubiyyete ushratdi. Elcezairi buraxaraq Sershel adalarina çekildi. 1520-1525–ci iller arasinda Avropanin Araliq denizi limanlarina hucum ederek boyuk qenimetler elde etdi. 1530-cu ilde Elcezairi yeniden ele keçirdi. 1531-ci ilde Sershele basqin hazirlayan genuyali admiral Andrea Doriani meshlubiyyete ushratdi. 1534-cu ilde italiya limanlarina basqinlar heyata keçirdi. Hemin il Tunisi ele keçirdi. Ancaq selibçilerin donanmasinin tezyiqi qarshisinda Tunisi buraxmaq mecburiyyetinde qaldi. 1536-ci ilde daha guclu bir donanmayla italiya limanlarina basqin etdi. 1536-ci ilde Egey denizindeki Venesiya koloniyalarini Osmanli topraqlarina qatdi. 1538-ci ilde Preveze Deniz doyushunde selibçilerin donanmasini meshlub etdi. Tulonda Osmalinin muttefiqi olan fransiz donanmasiyla birlesherek 1543-cu ilde Alman xalqinin Muqeddes Roma imperiyasina qalib gelerek Nitsani ele keçirdi.

 

 

Onu da deyim ki, Xeyreddin saqqali qirmiziya çaldishi uçun ona butun avropalilar "Barbarossa", yeni qirmizi saqqal deyirdiler. Bu boyuk admiral, yeni emir-el-behr tarixe ele bu adla da girib, ebedileshib. Çoxu bilmir ki, onun esl adi Azor olub, Xeyreddin ise onun tituludur, indi bu barede danishacashiq.

1532-ci ilde Xeyreddin ve onunla muttefiq olan muselman korsarlarinin gemileri, demek olar ki, Araliq denizinde butun xristian dovletlerini blokadaya almishdilar. Ele bir ticaret faktoriyasi, ele bir ehemiyyetli liman yox idi ki, turk reislerine bac vermesin. Eks teqdirde neinki dashinan yuk, hetta gemi de musadire olunurdu. Nehayet, imperiyanin bash veziri ibrahimin mesleheti ile Sultan Suleyman Qanuni Xeyreddini Babi-Aliye, yeni huzuruna çashirdi. 1533-cu ilde Xeyreddin butun donanmasi ile Mermere denizine girib avarli, yelkenli gemilerini istanbulun qarshisina duzdu. Butun gemiler ashzina qeder qenimet, qizil-gumush qab-qacaqla, qizil, gumush pul dolu çelleklerle, Avropanin bahali parçalarinin toplari ile, gozel ishlenmish silahlar, zergerlik memulati ile dolu idi. Xeyreddin butun bu saya gelmez, deyeri olçulmeyen serveti sultan Suleyman Qanuni uçun hediyye getirmishdi. O gun sultanin emri ile butun minarelerden minacatlar çekildi, butun kuçeler bezedilmishdi, say-seçme sipahi bolmeleri, yeniçeriler, iç oshlanlar bolumu fexri sayshi durushunda denizler fatehinin salamini verdiler.



istanbul ehlinin shadyanalishi



Butun sheher ehli limandan saraya yolboyu duzulub shadyanaliq edirdi. Mehterxananin neheng kurslarinin, tebillerinin gurultusu, doyush sheypurlarinin, kerenay ve nefirlerin hayqirtisi her yeri burumushdu. Turk milleti sevimli sultanin izni ile kuçelere çixaraq islam bayrashini daha da yukseye qaldiran cengaveri, oz doshma admiralini alqishlayirdi.

Kiçik bir hashiye. Azerbaycan genci, sen vaxtile bele zefer tenteneleri keçirmish xalqla bir soydansan. Dil bir, din bir, tarix bir... Hele istanbul feth olunmamish senin de qedim sheherlerinde zaman-zaman zefer tenteneleri keçirilib. Samaxida, Tebrizde, Naxçivanda, Gencede, Hemedanda senin doshma xanedanlarinin muzeffer hokmdarlari, serkerdeleri de ushurlu yurushlerden qayidanda ozge cure temteraqla qarshilaniblar. Melikshahin, Atabey Mehemmed Cahan-Pehlevanin, ilxanilerin nasharaxanalari, yeni herbi orkestrleri yeri-goyu titredende hele Osmanli imperiyasi yaranmamishdi. Sovet hakimiyyeti illerinde telebelere 26 Baki komissarinin, Oktyabr inqilabinin, rus çarlarinin tarixini keçirdiler, indi senin beynini avanturistler Saman, Sumer haqqinda cefengiyyatla doldururlar. Senin ecdadinin tarixi uydurmalara, revayetlere primitiv nashillara mohtac deyil. Sadece olaraq bir az zehmete qatlashib mutalie lazimdir.

...Sarayda imperiyanin butun erkani sef çekmishdi. Nehayet deniz fatehi gorkemli dovlet xadimlerinin mushayeti ile text salonuna daxil olub sultanin eyleshdiyi meqama yaxinlashdi ve diz çokerek fershi opdu. Sultan Suleyman heç kime gostermediyi hormeti numayish etdirerek yerinden qalxdi, ishare ile ona da durmashi emr ederek elini uzatdi. Barbarossa sultanin elini opub sonra gozlerine surtdu. Ele hemin gun heshemetli sultanin xetti-sherifi ile, yeni muqeddes fermani esasinda indiye qeder Azor Barbarossa adini dashimish deniz fatehine "Xeyr-ed-din" - dinin xeyri, dinin mudafieçisi titulu verildi.



Selib dunyasinin eks - hucumu



Avropa olkeleri de dinc oturmurdular. Boyuk imkanlara malik olan Roma papasi, ispaniya krallishi, italiyanin neçe-neçe sheher-respublikasi, qudretli, heç kime bash eymek istemeyen Venesiya dovleti birlesherek denize guclu bir donanma çixartmaq isteyirdiler. Komandanliq o dovrun en meshhur denizçisi Andrea Doriaya hevale edilmishdi. Xeyreddin reqibinin neye qadir oldushunu bildiyinden ciddi hazirliq ishleri gormek uçun sultandan izn istedi. Turk donanmasina 80 qalera da elave olundu. 1554-cu ilin baharinda Xeyreddin Barbarossa dushmeni qabaqlayaraq italiyanin cenub ve shimal sahillerine ashir zerbeler vurdu. Recio, Messina, Neapol, Fundi ve neçe-neçe sheher yerle-yeksan edildi. Bununla kifayetlenmeyen Xeyreddin Roma papasina yerini gostermek uçun donanmasini Tibrin denize tokulduyu korfezin qarshisina getirdi. Roma vahime içinde idi... Sonra Xeyreddin qish girmemish Korsika ve Sardiniyaya qarshi reyd keçirerek xristianlarin butun herbi bazalarini dashitdi. Nehayet selib dunyasi 290 herbi gemiden ibaret guclu donanmani Andrea Doriaya etibar ederek, onu Barbarossanin uzerine gonderdi. A.Doria turk donanmasinin esas istinad bazalarindan biri sayilan Tunisi deniz terefden blokadaya alanda, Xeyreddin butun manevrlerini mehdudlashdirmaq uçun sefere çixdi. Quruda, denizde geden qanli toqqushmalarda selibçiler ustunluk qazana bilmediler.



Turk oshlunun ikinci zeferi



Xeyreddin onu muhasireye almasha cehd eden butun selib quvvelerine zerbe vuraraq, denize çixdi, hetta Menorka adasindaki meskenleri tarmar edenden sonra bele sakit olmadi. Tunisde helak olmush muselman doyushçulerinin qisasini almaq uçun o ispaniyanin, italiyanin alti iri liman sheherini darmadashin ederek boyuk servetler elde etdi. O bu defe de sevimli sultaninin huzuruna saya-hesaba gelmez var-dovletle qayitdi. Sultan novbeti xetti-sherifi ile Xeyreddini Afrikanin beylerbeyisi ve donanmanin emir-el-behri, yeni admirali teyin etdi. Turk-islam dunyasinin herb senet tarixinde hele heç kime bele fovqelade ixtiyar ve selahiyyet verilmemishdi. Çox keçmeyecek ki, Xeyreddin sultani-humayunun etimadina layiq oldushunu esl cengaver kimi subut edecek...

Movzunu davam etdirmezden evvel onu da demek isterdim ki, mehz igidlerin sayesinde, texminen esr erzinde Araliq denizinde bir xristian gemisi turk reislerinin xususi icazesi olmadan uze bilmezdi. uzerinde uç aypara, "Zulfuqar" qilincin tesviri, "inna fetehna" ayesi yazilmish bayraqlar her yerde qururla dalshalanirdilar.

Kiçik bir hashiye:

Azeri genci, unutma ki, selib qalalarinin, alinmaz hesab olunan qesrlerin, istehkamlarin uzerinde bu muqeddes bayraqlari ucaldanlarla sen bir soydansan. Onlarin shanli tarixi eyni zamanda senin tarixindir! indi ecnebi filmlerde muxtelif olkelerin deniz piyadelerinin "igidliklerine" baxaraq vecde gelen bizim ushaqlar hele indiye qeder bilmirler ki, turk deniz piyadesi dushmen gemisini abordaja alanda qarshisinda heç kim durush getire bilmirdi. On altinci esrin deniz cengaverleri oz seleflerinin shanli estafetini leyaqetle dashidilar. Selefler kim idi? 653-cu ilde iskenderiyyenin qarshisinda tarixde ilk defe olaraq muselmanlarin yaratdishi donanma Bizans imperiyasinin deniz quvvelerini mehv etdi. Herb seneti tarixine yeni sehife yazilirdi. 674-cu ilde muselmanlar denizden Konstantinopolu muhasireye aldilar. 711-ci ilde Tariq ibn Ziyadin bashçilishi altinda birinci desant birleshmesi ispaniyaya keçdi. Cebeltarix boshazinin adi mehz bu serkerdenin adi ile bashlidir. Beli, menim ezizlerim, birinci selib yurushune qeder Araliq denizinde 9 muselman donanmasi ashaliq edirdi. Texminen dord esirlik tenezzulden sonra nehayet turk oshlu bu denizde yene de islam bayrashini ucaltdi.

...Yene de evvelki sohbetlerimize qayidaq. Orta esrlerde selib dunyasi muselmanlara qarshi çox amansiz idi. ispan, italyan, ingilis denizçileri hara hucum edirdilerse, ne ushasha, ne qocaya rehm edirdiler, ucdantutma hamini qilincdan keçirib, her yeri oda yaxirdilar. Dord terefden hucuma meruz qalan muselman olkelerinin qisasini almaq missiyasi turk oshlullarinin boynuna dushmushdu. indiki arsiz, eysh-ishrete qurshanmish xelefler turk-muselman sherefini canlarindan artiq isteyen ve bu yolda tereddud etmeden qanli vurushlara atilmish kishileri heç bir vaxt basha dushmeyecekler.

Vefatina qeder bir gun de istirahetin ne oldushunu bilmeyen Xeyreddin butun Avropanin canina velvele salmishdi. 1538-ci ilin 26 sentyabrinda xristian dunyasi Preveze korfezinde onun qarshisina 200 herbi gemi çixartdi. Bu qarshidurmadan da turk donanmasi qalib çixdi. Yene de tekrar edirem, Xeyreddin fasilesiz reydler keçirerek Avropanin Araliq denizindeki en muhum limanlarini iflic veziyyetine salmishdi. Nehayet meshhur admiral Andrea Doriyanin bashçilishi altinda xristian dunyasinin birleshmish donanmasi 25 oktyabr 1541-ci ilde Elcezaire yaxinlashdi. Donanmada 500 gemi, 25 min peshekar doyushçu-desantçi vardi. Dunya teslim olmaq uçun turk qarnizonuna ve denizçilere ultimatum gonderdi. Bu elbette luzumsuz cehd sayila biler, çunki o dovrde ancaq qelebe çalmasha oyrenmish turk yeniçerisi, turk denizçisi hara, teslim sohbeti hara? Xeyreddinin qehreman denizçileri, qarnizon tereddud etmeden dushmen uzerine shishidi. Ashir vurushdan sonra xristian qoshunu da, donanma da darmadashin edildi. Bir muddet bundan evvel ispanlarin zebt etdikleri Cerbe qalasi da turklerin eline keçdi.

Son nefesine qeder dovletine, dinine, milletine sadiq olan Xeyreddin Babarossa muasirlerin yazdiqlarina gore, fiziki cehetden çox guclu olub. Deniz qanunlarini besh barmashi kimi bilen serkerde, en çetin anlarda, en mushkul meselelerde çixish yolu tapmashi bacarirmish. O 1547-ci ilin 4 iyulunda istanbulda 80 yashinda vefat etdi. Uzun iller turk herb gemileri onun istanbuldaki meqberesinin qarshisindan keçerken ona herbi sayshini gosterirdiler.

...Tarix Araliq denizinde turk-islam bayraqlarini dalshalandirmish 138 gorkemli herbi xadimin adini hifz etmishdi. Bu deniz cengaverlerinin her biri haqqinda kitab yazmaq olar. Bezen meni tekrarçiliqda da gunahlandiran tapilir. Bes nece telekanalda tekrar-tekrar psevdotarixi filmler, genclerin evini yixan murdar klipler, toyxana tufeylilerinin buduar heyatini vesf eden reportajlar gedende niye bir nefer dillenmir?


 

 

 

oxucu.az 


Əməyə hörmət olaraq verilən xəbərlərə fikirlərinizi bildirməyi unutmayın!


Şərh yazmaq

Adınız:* E-Mail:*
Təhlükəsizlik şifrəsi: *