GÖZÜN QURULUŞU VE FUNKSiYALARI » Ən maraqlı oxucu portalı
Rss
Ana səhifə

Sorğu

Yeni saytımızı bəyəndiniz?
ƏLA! love
Super! lol
Orta belay
Normal
Belədə crying
Pis recourse

Online
Indi saytda olanlar:
Istifadeciler: 0
Yoxdur

Axtaris robotlari: 1
Yandex

Qonaqlar: 13
Indi saytda: 14

Saytda sonuncu olanlar:
Son 20 Istifadeci:
IrIEQzmcyJ aaklelide
AkQSKyirkI BiNFLfzckY
BwqsxEqj BwqsxEqy
dmahvYqw FzYHTvqjrV
gkqrtwyd36 GuWHWmqvxS
JqDYVrfysJ NfXVRuqtlF
pacdffgsvdrzkv PfBAKhoftC
rgcsyomp36 Sergiojek
ShGGMmbntN tbjfwkwf44
ThomasSr ZqHUFuoumP

Reklam


Təqvim
«    Oktyabr 2014    »
BeÇaÇCaCŞB
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
 
Ən yaxşı şərhçilər
acrooobat
       134526441
Şərhlər: 19
 
idfnnxvnpj
       317342738
Şərhlər: 13
 
shooropseum
       Yoxdur
Şərhlər: 11
 
Milkfron
       Yoxdur
Şərhlər: 6
 
CharlesSYNC
       Yoxdur
Şərhlər: 6
 
Phhlan7M
       Yoxdur
Şərhlər: 5
 
Herbillit
       235776182
Şərhlər: 5
 
MargoLexamak
       Yoxdur
Şərhlər: 5
 
FrancesOl
       Yoxdur
Şərhlər: 3
 
BwqsxWqb
       5533242368
Şərhlər: 3
 

  • Müəllif: RUSLAN
  • |
  • Şərh sayı: 0
  • |
  • Baxış sayı: 2918

Goz — insanin ve heyvanlarin gorme sistemine daxil olan, dalsha uzunlushunun ishiq diapazonundaki elektromaqnit shualanmasini qebul ede bilen ve gorme funksiyasini temin eden duyshu orqani.

Gozun qurulushu ve funksiyalariGÖZÜN  QURULUŞU VE FUNKSiYALARI


Goz kellenin goz yuvasinda yerleshir. Goz yuvasinin divarlarindan goz almasinin xarici sethine gozleri hereket etdiren ezeleler bitishir. Gozleri qashlar qoruyur, onlar alindan axan teri yanlara axidir. Goz qapaqlari ve kirpikler gozleri tozdan qoruyur.

Gozun bayir kuncunde yerleshen goz yashi vezisinin ifraz etdiyi maye goz almasinin uzerini isladir, gozu qizdirir, goze dushmush yad cisimleri yuyub aparir, sonra da gozun içeri kuncunden goz yashi kanali ile burun boshlushuna axir. Goz almasini orten six ashli qisha onu mexaniki ve kimyevi zedelerden qoruyur, goze yad cisimler ve mikroorqanizimler dushmeye qoymur. Gozun on hissesinde bu qisha sheffafdir. Buna buynuz qisha deyilir. Buynuz qisha ishiq sualarini serbest suretde içeri buraxir. Ortadaki damarli qishadan six qan damarlari shebekesi keçir, bunlar goz almasini qanla techiz edir. Bu qishanin daxili sethinde ishiq shualarini udan nazik boyayici madde - qara piqment qati vardir.

Gozun damarli qishasinin on hissesine quzeyli qisha deyilir. Onun rengi (açiq maviden tutmush tund qara renge qeder) piqmentin miqdarindan ve bu qishada paylanmasindan asilidir. Bebek – quzeyli qishanin merkezindeki delikdir. Bebek gozun içerisine ishiq shualarinin dushmesini tenzim edir. Parlaq ishiqda bebek reflektor olaraq daralir. ishiq zeif olduqda bebek genelir. Bebeyin arxasinda iki terefi qabariq sheffaf bullur yerleshir. Bullur kirpikli ezelelerle ehate olunur. Bu ezelelerin yishilmasi onun sethinin qabarma derecesini deyishdire bilir. Suallar bullurdan sonra goz almasinin butun içeri terefini tutan sheffaf shusheyebenzer cisimden keçib gozun daxili ve çox zerif olan tor qishasina dushur.

Tor qisha çox murekkeb qurulusha malikdir. Burada ishisha hessas huceyreler yerleshir. Bunlar gorme reseptorlari rolunu oynayir. ishiq shualari ile qiciqlandirildiqda onlarda oyanmalar bash verir ki, bunlar da gorme sinirleri ile bash beyinin gorme merkezine oturulur.

Goz

Torlu qishanin ishisha hessas huceyreleri çopcukler ve kolbaciqlardan ibaretdir. Çopcukler zeif ishiqlarla qiciqlanir, lakin eshyalarin rengini qebul etmir. Kolbaciqlar ancaq parlaq ishiqdan qiciqlanir ve rengleri seçmek qabiliyyetine malikdir. Gozun arxa divarinin ortasinda torlu qishada kolbaciqlar topasi yerlesherek sari lekeni emele getirir. Bunlar da ishiq qiciqlarina hessasdir.

Gozun daxili sheffaf shusheyebenzer cismle tutulur. ishiq shualari ishiqlanan cisimden gozun xarici sethine dushub buynuz qishasindan, sheffaf mayeden ve bebekden keçerek, bullura dushur ve burada eshyanin kiçilmish eks xeyali alinir. Bullur qisha daha qabariq ve daha yasti ola bilir. Yaxindaki eshyalara baxdiqda bullurun eyriliyi artir, buna gore de shualar gozde daha çox sinir ve tor qishada eshyalarin aydin xeyali alinir. Biz uzaqdaki eshyalara baxdiqda bullur yastilashir ve burada shualar az sinir. Yaxini goren adamlarda ya goz almasinin formasi uzanir ve ya bullur quvvetli qabarir. Her iki halda uzaqda yerleshen cismin gozde xeyali torlu qishanin uzerine dushur, ondan qabaqda alinir. Ona gore de uzaqda yerleshen cisme baxdiqada, o, aydin gorunmur. Goz almasi qisaldiqda ve ya bullur basildiqda uzaqda olan cismin xeyali torlu qishanin arxasinda alinir. Bu adamlar uzaqgoren adlanir. Yaxingorenler ve uzaqgorenler muvafiq eynek taxmaqla bu çatishmazliqlari aradan qaldirirlar.

Gozdeki texnologiya

insan etraf muhit haqqinda informasiyanin 90 % -ni goz vasitesi ile alir. Goz haqqinda elde edilen melumatlarin texnologiyaya tetbiq edilmesi ile getdikce daha çox inkishaf etmish video ve foto kameralar, saysiz-hesabsiz optik sistemler istehsal edilir. Ancaq texnologiya ne qeder inkishaf etse de, istehsal edilen elektron aletler gozun besit teqlidinden ireli getmir. Komputer kameralari daxil olmaqla, insan icadi olan heç bir alet goze reqib ola bilmez.

Gozun gorme sisteminin qaba shekilde teqlidi ile icad edilen en genish yayilmish optik cihazlardan biri fotokameradir. Gozun mocuzevi gorme sistemini qisa shekilde xatirlatmaq ve ne qeder tekmilleshmish olsa da, gozun en qabaqcil texnoloji keshflerden daha ustun qurulush ve funksiyaya malik oldushunu gormek uçun bu aletin bezi xususiyyetleri ile gozu muqayise edek.

Fotokamera ile muqayise

Fotokamerada esas prinsip kimi linza uç-olçulu dunyani iki olçulu hamarlama sheklinde fokuslayir. Goruntu bu hamarlama oldushuna gore daha kiçik ve bashi ashashi shekilde dushur.

insan gozunun on hissesinde yerleshen buynuz qisha ve bir az içeride yerleshen goz bulluru da goruntunu gozun içinde fokuslayir. Gozun içi sanki qaranliq otaqdir, ancaq bu qaranliq otashin canli oldushu unudulmamalidir. Goruntunun bashi ashashi dushduyu yer ise tor qisha adlanan toxumadir. uzerinde goruntunun emele gelmesi baximindan tor qisha fotokamera lentine benzedile biler. Tor qishanin vezifesi bu goruntunu elektrik siqnallari sheklinde beyine oturmekdir.

Aydinliq nizamlamasi

Fotoshekil çekilerken evvelce aydinliq olçusu deqiqleshdirilmelidir. Gorme prosesinde etrafimizdaki goruntulerin hessas tebeqe uzerine aydin dushmesi uçun goz bullurunun gormek istediyimiz cismin uzaqlishina gore ozunu nizamlamasi lazimdir. Fotokameralarda bu proses el ile, tekmilleshdirilmish kameralarda avtomatik edilir. Daha xususi meqsedlerde istifade edilen mikroskop ve teleskoplarda da aydinliq derecesi nizamlanir. Her defe bu proses vaxt aparir.

Ancaq insan gozu bu nizamlamani her an, çox qisa muddet erzinde ozu edir. Hem de bu zaman istifade edilen usul teqlid edilmeyecek qeder ustundur. Gozun içinde yerleshen goz bulluru etrafinda yerleshen ezeleler vasitesi ile goruntunu tor qishanin uzerine fasilesiz salir. Qurulushu çox elastik olan ve asanliqla forma deyishdiren bu bullur lazim olduqda qabarir, lazim olduqda gerilerek ishishin dushduyu noqteni sabit saxlayir.

Eger gozde bu nizamlama oz-ozune edilmeseydi, meselen, bir duyme vasitesile insan baxdishi noqteni fokuslamali olsaydi, gormek uçun davamli olaraq xususi sey gostermeliydi. Goruntu gah aydinlanacaq, gah da bulaniq olacaqdi. Bir cisme baxdiqda gore bilmek çox vaxt aparacaq, heyat çox axsayacaqdi.

insan qarshisinda mueyyen uzaqliqda duran cismi aydin gormek istedikde aradaki mesafeni, goz bullurunun fokuslama derecesini ve bunlarla bashli bir çox optik hesablamalari etmekle meshshul olmur. Cismi aydin gormek uçun sadece ona baxmasi kifayetdir. Qalan butun prosesler avtomatik shekilde goz ve beyin terefinden yerine yetirilir. Hem de bu prosesler sadece bir isteme muddeti qeder qisadir.



ishiq ahengi

Fotokamera ile gunduz çekilen fotoshekil aydin olur. Eyni lent ve fotokamera ile gece ulduzlar ve sema çekildikde ise fotokamerada heç ne gorunmur. Lakin goz qapaqlari saniyenin onda biri qeder az muddetde açiqldiqda bele ulduzlar çilpaq gozle gorunur. Çunki goz çox muxtelif aydinlatma shertlerine ve ferqli ishiq derecelerine gore ozunu her an avtomatik nizamlayir. Bunu temin eden goz bebeyi etrafindaki ezelelerdir. Eger muhit qaranliq olsa, bu ezeleler açilir, goz bebeyi boyuyur ve goze daha çox ishishin girmesi temin edilir. Eger muhit ishiqlidirsa, bu zaman ezeleler yishilir, goz bebeyi kiçilir ve içeri giren ishishin miqdari azaldilir. Bu sayede hem gece, hem de gunduz goruntu aydin olur.

Rengli dunyaya açilan pencere

Goz, goruntunun eyni anda hem ash-qara, hem de rengli fotosheklini çekir. Daha sonra bu fotoshekiller beyinde sintez olunaraq normal goruntuye çevrilirler.

Tor qishada yerleshen çopcukler gorulen obyektin ash-qara goruntusunu mueyyen edir. Çopcuklerin diger funksiyasi baxilan cismin formasini, cizgilerini teferruati ile qebul etmekdir. Kolbaciq huceyreleri ise cismin formasini deyil, renglerini mueyyenleshdirirler. Neticede her iki huceyreden alinan siqnallarin deyerlendirilmesi ile xarici alemin goruntusu formalashir ve rengler halinda beyinde emele gelir.

ustun texnologiya

Gozun fotokamera ile muqayise edilmesi sadece olaraq movzunun daha yaxshi basha dushulmesi uçun istifade edilmish metoddur. Eslinde fotokamera goze nisbeten olduqca besit qurulusha malikdir. Hetta gozun goruntu oturme texnikasi en qabaqcil kameralardan qat-qat ustundur. Neticede gozun oturduyu goruntu insan icadi olan her hansi bir aletin oturduyu goruntuden daha çox keyfiyyetlidir.

TV kamerasinin ish prinsipleri tedqiq olunarsa, sozugeden heqiqet daha yaxshi basha dushuler. TV-nin ish prinsipi goruntulerin deyil, bir goruntunu yeniden emele getirecek az ve ya çox ishiqli noqte ardicillishinin oturulmesine esaslanir. Ona gore kamera qarshisindaki cisim, setir deyilen mueyyen sayda zolasha bolunduyu uçun yayim esnasinda "axtarma" prosesi olur. Bir fotosel lampa bele bir setrin butun noqtelerini soldan sasha, bir-birinin ardinca gorur. Hamisinin ishiq veziyyetini deyerlendirir ve sonda bunlara esaslanaraq bezi siqnallar verir. Bir setri evvelden axira qeder axtardiqdan sonra sonraki setre keçir ve bu proses belece davam edir. Bu fotoselin ishleme ritmi bir goruntunun 625 ve ya 819 setrini 1/25 saniyede axtaracaq shekilde hesablanmishdir. Belelikle, butov bir goruntunun tamamlanmasi biten kimi yeni goruntu oturulur. Bu shekilde oturulen bildirishlerin sayi çoxdur ve siqnallar hedsiz suretle verilir.

Gozun butun bu izah etdiklerimizden daha ustun ishleme mexanizmine malik oldushu, habele heç bir nezarete ve hisse deyishikliyine ehtiyaci olmadishi nezere alinarsa, gozun qurulushunun ne qeder teeccublu ve mukemmel oldushu çox aydin shekilde basha dushuler.2

Gozle beyini elaqelendiren sinir kanallari

iki orqan arasinda melumat mubadlesi olmasi ve bu mubadile uçun xususi kanallardan istifade olunmasi çox celbedicidir. Eger arada her hansi bir telefon, telefonun bashlandishi komputerli ATS ve elaqeni temin eden telefon xetleri varsa, uç varlishin bir-birlerine uyshun ortaq meqsed uçun icad edildiklerine dair shubhe olmaz. Bashlanacashi ATS olmayan telefon, telefonu olmayan ATS ve ya ne telefonu, ne ATS-i olmayan telefon xetti heç bir ishe yaramaz. Her uç cihaza eyni anda ehtiyac var. Heç kim bu xususi cihaz ve elaqenin milyardlarla il erzinde tesaduf neticesinde oz-ozune emele geldiyini ireli sure bilmez. Ancaq tekamul nezeriyyesi yuxarida sadalanan texnoloji mehsullardan daha ustun xususiyyetlere malik olan gozun, beyinin ve aralarindaki sinir sisteminin varlishini tesaduflerle elaqelendirir. Lakin aydindir ki, beyini, gozu ve aralarindaki elaqeleri quran tek Yaradan var.

Ortaq kanaldan istifade

Ash tebeqe uzerindeki huceyreler bir sinir kanali sayesinde birbasha beyine bashlanir. Huceyreler siqnallarini bu kanallarla beyine otururler. Ash tebeqede yerleshen 140 milyon huceyreye baxmayaraq gorme sinirlerinin sadece 1 milyon sinir kanali var. Normal shertlerde bu çox boyuk problemdir ve bu problemin hell edilmemesi goruntunun emele gelmemesine sebeb olar. Bes nece olur ki, her huceyrenin siqnali beyine tam shekilde çatir ve gorme prosesi bash verir?

Suala cavab vermezden evvel insan icadi olan telekommunikasiya sistemlerinin dovrumuzde çatdishi son noqteni nezerden keçirmek yerine dusher. Qitelerarasi xeberleshmede son derece tekmilleshmish sistemlerden istifade olunur ve her an minlerle elaqe qurulur. Buna baxmayaraq, movcud xetler elaqe sayina nisbeten çox azdir. istifade edilen çox tekmilleshmish sistem sayesinde birce xette birden çox danishiq yuklenilir. Bu danishiqlarin siqnallari sira ile yerlerini deyishdirerek xetten keçirler. Bu yerdeyishme o qeder suretli olur ki, her kes ancaq ozune aid bir xett oldushunu zenn edir. Bir xettde her saniye yuz defelerle bir elaqenin alinib bashqasina verilmesi, sonra yeniden geri alinmasi heç hiss edilmir. Xetlerde boyuk olçude qenaet eden bu sistem gozdeki sistemin kopyalanmasindan bashqa bir shey deyil.

Goz ile beyin arasinda yerleshen sinir kanallari da eyni shekilde huceyreler terefinden ortaq istifade edilirler. Belelikle, milyonlarla huceyreden çixan elektrik siqnallari her an beyine oturulur.

Bu misaldan da gorunduyu kimi insan orqanizminde çox tekmilleshmish sistem var. indi bu sistemi tekamul nezeriyyesinin iddialarina esasen, bash vermesi tamamile mumkunsuz olan ferziyyelerle açiqlamasha çalishaq.

Gozu emele getiren butun tebeqelerin, goz bullurunun, buynuz qishanin, goz ezelelerinin, beyinin, beyinle elaqe quran bir milyon sinir kanalinin, tor qishani emele getiren 140 milyon huceyrenin, goz qapashinin, goz yashinin, goz yashi vezlerinin, gozu qidalandiran qan ve limfa damarlarinin ve içlerindeki qan ve limfanin hamisinin eyni anda, bir-birlerile elaqeli shekilde -tamamile mumkunsuz olmasina baxmayaraq – tesadufen meydana geldiklerini dushunek. Gorme yene bash vermeyecekdi, çunki movcud kanallar beyinle elaqe qurmaq uçun kifayet etmeyecekdi. Movcud siqnallarin sadece 140-da biri beyine çatacaq, qiriq ve ya eksik siqnallara gore goruntu emele gelmeyecekdi.

Bu manee nece ashildi? Goresen sinir huceyreleri ve buynuz qishani emele getiren huceyreler el-ele verib plan qurdular? Yoxsa bu huceyreler telekommunikasiya teliminden keçib oz-ozlerine, bir xettden 140 ayri siqnali gondere bilen sistem emele getirdiler?

Her halda muzakireler neticesinde problemi hell edecek tek yol huceyreler terefinden yekdillikle qebul edildi. Bundan sonra huceyrelerin hamisi oz qurduqlari bu benzersiz plana uyshun hereket etdiler. Her kanal teqriben 140 huceyrenin siqnallarini oturmeye bashladi. Hem siqnal menbelerinin siralarini deyishdirerek, hem de saniyede minlerle siqnal oturerek…

Lakin tekce bu sistemi qurmaq kifayet deyildi. Bu sistemin sonraki nesle oturulmesi lazim idi. Bu defe de movcud nizamlama ile bashli minlerle pilleden ibaret genetik melumat bu sistemin melumatlarini oturmek uçun shifreleme usulu ile eksiksiz shekilde goz huceyrelerinden çox uzaqda olan çoxalma huceyrelerine yerleshdirildi. Eger bu olmasa, sonraki nesil yene kor doshulacaq, yashaya bilmeyecek, belelikle, nesil tukenecekdi.

Eger çatishmayan kanallarla bashli problem hell edilmese, gozu emele getiren diger hisseler, buynuz qishasi, tor qisha, goz bulluru, goz ezeleleri, her shey bosh yere meydana gelecekdi. Bu ustun mexanizmler canlinin olmesi ile beraber yox olub gedecekdi.

Gorunduyu kimi, bu sistemin ve gozu emele getiren her tebeqe, her hisse ve orqanoid eyni anda, birden movcud olmalidirlar. Goz mukemmel shekilde ortaya çixmishdir, yeni Allah terefinden yaradilmishdir



Şərh yazmaq

Adınız:* E-Mail:*
Təhlükəsizlik şifrəsi: *